多元链式法则

公式、应用与详细分步解答

多元链式法则简介

当处理一个多元函数,且其内部变量本身是一个或多个独立参数的函数时,多元链式法则允许我们计算复合函数关于这些参数的导数。

单一独立参数

给定函数 \( f(x, y, z) \),其中 \( x \)、\( y \) 和 \( z \) 都是单一变量 \( t \) 的函数,\( f \) 关于 \( t \) 的全导数通过将 \( f \) 的偏导数与内部变量的标准导数的乘积相加来计算:

\[ \dfrac{df}{dt} = \dfrac{\partial f}{\partial x}\dfrac{dx}{dt} + \dfrac{\partial f}{\partial y}\dfrac{dy}{dt} + \dfrac{\partial f}{\partial z}\dfrac{dz}{dt} \]

多个独立参数(扩展链式法则)

如果函数 \( f(x, y) \) 的内部变量 \( x \) 和 \( y \) 是多个参数(例如 \( t \) 和 \( r \))的函数,我们使用扩展链式法则来求 \( f \) 关于每个参数的偏导数:

\[ \dfrac{\partial f}{\partial t} = \dfrac{\partial f}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial t} + \dfrac{\partial f}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial t} \] \[ \dfrac{\partial f}{\partial r} = \dfrac{\partial f}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial r} + \dfrac{\partial f}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial r} \]

使用多元链式法则的例题

点击每个例题以查看其详细的分步解答。

例题 1

\( U \) 是关于 \( x \)、\( y \) 和 \( z \) 的函数,由下式给出:

\[ U = e^{xy} - \frac{1}{z} \]

\( x \)、\( y \) 和 \( z \) 是 \( t \) 的函数:

\[ x = 2t^2 + t, \quad y = 2 + \ln(t), \quad z = t - 2 \]

求 \(\dfrac{dU}{dt}\)。

显示例题 1 的解答

我们首先建立多元链式法则来求 \(\dfrac{dU}{dt}\):

\[ \dfrac{dU}{dt} = \dfrac{\partial U}{\partial x}\dfrac{dx}{dt} + \dfrac{\partial U}{\partial y}\dfrac{dy}{dt} + \dfrac{\partial U}{\partial z}\dfrac{dz}{dt} \]

接下来我们计算上述公式中的每一项(注意:\(-z^{-1}\) 的导数是 \(+z^{-2}\))

\[ \dfrac{\partial U}{\partial x} = y e^{xy}, \quad \dfrac{\partial U}{\partial y} = x e^{xy}, \quad \dfrac{\partial U}{\partial z} = \frac{1}{z^2} \] \[ \dfrac{dx}{dt} = 4t + 1, \quad \dfrac{dy}{dt} = \frac{1}{t}, \quad \dfrac{dz}{dt} = 1 \]

将这些代入链式法则公式中:

\[ \dfrac{dU}{dt} = \left(y e^{xy}\right) (4t + 1) + \left(x e^{xy}\right) \left(\frac{1}{t}\right) + \left(\frac{1}{z^2}\right) (1) \]

提取公因式 \(e^{xy}\),并将 \(x, y,\) 和 \(z\) 替换为它们关于 \(t\) 的函数:

\[ = \left(4ty + y + \frac{x}{t}\right)e^{(2t^2 + t)(2 + \ln(t))} + \frac{1}{(t - 2)^2} \]

展开括号内的各项以求出最终结果:

\[ = (4t\ln(t) + \ln(t) + 10t + 3)e^{(2t^2 + t)(2 + \ln(t))} + \frac{1}{(t - 2)^2} \]

例题 2

\( W \) 是关于 \( x \) 和 \( y \) 的函数,由下式给出:

\[ W = \sqrt{x^2+y^2} \]

\( x \) 和 \( y \) 是关于 \( r \) 和 \( \theta \) 的函数,由下式给出:

\[ x = r \cos(\theta), \quad y = r \sin(\theta) \]

求 \(\dfrac{\partial W}{\partial r}\) 和 \(\dfrac{\partial W}{\partial \theta}\),其中 \( r \ge 0 \) 且 \( 0 \le \theta \le 2\pi \)。

显示例题 2 的解答

我们使用扩展多元链式法则来求这两个偏导数:

\[ \dfrac{\partial W}{\partial r} = \dfrac{\partial W}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial r} + \dfrac{\partial W}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial r} \] \[ \dfrac{\partial W}{\partial \theta} = \dfrac{\partial W}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial \theta} + \dfrac{\partial W}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial \theta} \]

计算所有各个分量:

\[ \dfrac{\partial W}{\partial x} = \frac{x}{\sqrt{x^2+y^2}}, \quad \dfrac{\partial x}{\partial r} = \cos(\theta) \] \[ \dfrac{\partial W}{\partial y} = \frac{y}{\sqrt{x^2+y^2}}, \quad \dfrac{\partial y}{\partial r} = \sin(\theta) \] \[ \dfrac{\partial x}{\partial \theta} = -r \sin(\theta), \quad \dfrac{\partial y}{\partial \theta} = r \cos(\theta) \]

代入并化简以求出 \(\dfrac{\partial W}{\partial r}\):

\[ \dfrac{\partial W}{\partial r} = \frac{x}{\sqrt{x^2+y^2}} \cos(\theta) + \frac{y}{\sqrt{x^2+y^2}} \sin(\theta) \]

由于 \(x = r \cos(\theta)\)、\(y = r \sin(\theta)\) 且 \(\sqrt{x^2+y^2} = r\),上式变为:

\[ \dfrac{\partial W}{\partial r} = \frac{r \cos(\theta)}{r} \cos(\theta) + \frac{r \sin(\theta)}{r} \sin(\theta) = \cos^2(\theta) + \sin^2(\theta) = 1 \]

代入并化简以求出 \(\dfrac{\partial W}{\partial \theta}\):

\[ \dfrac{\partial W}{\partial \theta} = \frac{x}{\sqrt{x^2+y^2}} (-r \sin(\theta)) + \frac{y}{\sqrt{x^2+y^2}} (r \cos(\theta)) \] \[ \dfrac{\partial W}{\partial \theta} = \frac{r \cos(\theta)}{r} (-r \sin(\theta)) + \frac{r \sin(\theta)}{r} (r \cos(\theta)) = -r\cos(\theta)\sin(\theta) + r\cos(\theta)\sin(\theta) = 0 \]

注:如果首先将 \(x\) 和 \(y\) 直接代入 \(W\) 中,以上所有步骤都可以更快地完成:

\[ W = \sqrt{x^2+y^2} = \sqrt{(r\cos \theta)^2+(r\sin \theta)^2} = \sqrt{r^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)} = r \]

这可以很容易地得出 \(\dfrac{\partial W}{\partial r} = 1\) 和 \(\dfrac{\partial W}{\partial \theta} = 0\)。这个例子用于验证链式法则与直接代入法的结果相符。

例题 3

\( W \) 是关于 \( x \) 和 \( y \) 的函数,由下式给出:

\[ W = \ln(x + y) - \sin(x + y) \]

\( x \) 和 \( y \) 是关于 \( u \) 和 \( v \) 的函数,由下式给出:

\[ x = u^2 + v^2, \quad y = u + v \]

求 \(\dfrac{\partial W}{\partial u}\) 和 \(\dfrac{\partial W}{\partial v}\)。

显示例题 3 的解答

关于 \(u\) 和 \(v\) 的扩展多元链式法则为:

\[ \dfrac{\partial W}{\partial u} = \dfrac{\partial W}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial u} + \dfrac{\partial W}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial u} \] \[ \dfrac{\partial W}{\partial v} = \dfrac{\partial W}{\partial x} \dfrac{\partial x}{\partial v} + \dfrac{\partial W}{\partial y} \dfrac{\partial y}{\partial v} \]

计算所需的偏导数:

\[ \dfrac{\partial W}{\partial x} = \frac{1}{x+y} - \cos(x + y), \quad \dfrac{\partial x}{\partial u} = 2u \] \[ \dfrac{\partial W}{\partial y} = \frac{1}{x+y} - \cos(x + y), \quad \dfrac{\partial y}{\partial u} = 1 \] \[ \dfrac{\partial x}{\partial v} = 2v, \quad \dfrac{\partial y}{\partial v} = 1 \]

代入各项以求出 \(\dfrac{\partial W}{\partial u}\):

\[ \dfrac{\partial W}{\partial u} = \left(\frac{1}{x+y} - \cos(x + y)\right) 2u + \left(\frac{1}{x+y} - \cos(x + y)\right) (1) \] \[ = (2u + 1) \frac{1}{x+y} - (2u + 1) \cos(x + y) \]

代入各项以求出 \(\dfrac{\partial W}{\partial v}\):

\[ \dfrac{\partial W}{\partial v} = \left(\frac{1}{x+y} - \cos(x + y)\right) 2v + \left(\frac{1}{x+y} - \cos(x + y)\right) (1) \] \[ = (2v + 1) \frac{1}{x+y} - (2v + 1) \cos(x + y) \]

例题 4

尺寸为 \( L \)、\( W \) 和 \( H \) 的长方体的体积由下式给出:

\[ V = LWH \]

求当长度 \( L = 50\text{ cm} \) 且正以 \( 0.2\text{ cm/s} \) 的速度增加、宽度 \( W = 40\text{ cm} \) 且正以 \( 0.1\text{ cm/s} \) 的速度增加、高度 \( H = 30\text{ cm} \) 且正以 \( 0.1\text{ cm/s} \) 的速度减小时,体积 \( V \) 变化的速度(单位:\(\text{cm}^3/\text{s}\))。

显示例题 4 的解答

尺寸 \( L \)、\( W \) 和 \( H \) 随时间 \( t \) 变化,因此体积 \( V \) 也随时间变化。使用链式法则来求 \(\dfrac{dV}{dt}\):

\[ \dfrac{dV}{dt} = \dfrac{\partial V}{\partial L}\dfrac{dL}{dt} + \dfrac{\partial V}{\partial W}\dfrac{dW}{dt} + \dfrac{\partial V}{\partial H}\dfrac{dH}{dt} \]

计算偏导数并确定变化率:

\[ \dfrac{\partial V}{\partial L} = WH, \quad \dfrac{dL}{dt} = 0.2 \] \[ \dfrac{\partial V}{\partial W} = LH, \quad \dfrac{dW}{dt} = 0.1 \] \[ \dfrac{\partial V}{\partial H} = LW, \quad \dfrac{dH}{dt} = -0.1 \]

使用给定的瞬时值(\(L=50, W=40, H=30\))计算 \(\dfrac{dV}{dt}\):

\[ \dfrac{dV}{dt} = (40)(30)(0.2) + (50)(30)(0.1) + (50)(40)(-0.1) \] \[ \dfrac{dV}{dt} = 240 + 150 - 200 = 190 \text{ cm}^3/\text{s} \]

例题 5

两个并联电阻(电阻分别为 \( R_1 \) 和 \( R_2 \))的等效电阻 \( R \) 由下式给出:

\[ R = \frac{R_1 R_2}{R_1+R_2} \]

电阻 \( R_1 \) 和 \( R_2 \) 随温度 \( T \) 变化,遵循以下公式:

\[ R_1 = R_{10}(1 + \alpha(T - T_0)), \quad R_2 = R_{20}(1 + \beta(T - T_0)) \]

其中 \( R_{10} \)、\( R_{20} \)、\( \alpha \)、\( \beta \) 和 \( T_0 \) 是常数。求变化率 \(\dfrac{dR}{dT}\)。

显示例题 5 的解答

\(\dfrac{dR}{dT}\) 由链式法则给出如下:

\[ \dfrac{dR}{dT} = \dfrac{\partial R}{\partial R_1}\dfrac{dR_1}{dT} + \dfrac{\partial R}{\partial R_2}\dfrac{dR_2}{dT} \]

使用商法则计算 \(R\) 的偏导数,然后求 \(R_1\) 和 \(R_2\) 关于 \(T\) 的导数:

\[ \dfrac{\partial R}{\partial R_1} = \frac{R_2(R_1+R_2) - R_1 R_2(1)}{(R_1+R_2)^2} = \frac{R_2^2}{(R_1+R_2)^2}, \quad \dfrac{dR_1}{dT} = R_{10} \alpha \] \[ \dfrac{\partial R}{\partial R_2} = \frac{R_1(R_1+R_2) - R_1 R_2(1)}{(R_1+R_2)^2} = \frac{R_1^2}{(R_1+R_2)^2}, \quad \dfrac{dR_2}{dT} = R_{20} \beta \]

将这些项代回链式法则方程中:

\[ \dfrac{dR}{dT} = \frac{R_2^2}{(R_1+R_2)^2} (R_{10} \alpha) + \frac{R_1^2}{(R_1+R_2)^2} (R_{20} \beta) \]

合并为一个单一的分数:

\[ \dfrac{dR}{dT} = \frac{R_2^2 R_{10} \alpha + R_1^2 R_{20} \beta}{(R_1+R_2)^2} \]

更多参考资料与链接